Programma 0 Bestuur en ondersteuning

We streven er vanuit dit pakket naar dat inwoners een betrouwbare en dienstbare lokale overheid ervaren. Dit pakket gaat over (het faciliteren van) de gemeentelijke bestuursorganen en regionale samenwerking.

In een tijd waarin de gemeente Dronten binnen een steeds complexere samenleving zowel moet groeien als beheren, staan transparantie in besluitvorming en flexibiliteit centraal. Daarom wordt ingezet op het actief samenwerken met onze inwoners, (regionale) partners en het Rijk.

Om gericht te kunnen investeren in regionale samenwerkingen is het nodig dat we ons eigen profiel/positie vaststellen: wat is de context waarin Dronten opereert en wat zijn de opgaven waar Dronten voor staat. In 2025 is er daarom gewerkt aan een strategie voor regionale samenwerking en Public Affairs, gericht op de versterking van de strategische positionering. De strategie draagt bij aan het bepalen in welke samenwerkingsverbanden de gemeenten de komende jaren moet investeren en op welke wijze de samenwerking met Rijk en Regio, die op lange termijn noodzakelijk is voor middelen, ruimtelijke ordening en mogelijke versoepeling van wet- en regelgeving, moet worden opgetuigd.

Wat hebben we bereikt?
In 2025 is stevig geïnvesteerd in de regionale samenwerkingen. Tegelijk zijn stappen gezet om de Drontense positie in de regio aan te scherpen en te versterken. Door in te zetten op het versterken van de regionale samenwerking, kunnen inwoners vertrouwen op een lokaal bestuur dat goed is aangesloten bij bovenlokale ontwikkelingen en gezamenlijke opgaven.

Deze raadsperiode is daarnaast gericht gewerkt aan het versterken van het bestuurlijke en strategisch-adviserende vermogen binnen de organisatie. In deze periode is het besluitvormingsproces verder gestroomlijnd, met als doel de kwaliteit, transparantie en eenduidigheid van bestuurlijke voorstellen te vergroten en de politieke sensitiviteit en daarmee de bestuurlijke advisering binnen de organisatie te versterken.

Wat hebben we daarvoor gedaan?
Versterking regionale samenwerking
Met partners in Flevoland is de uitvoeringsagenda van de Strategische Agenda Flevoland geactualiseerd, waarbij vanuit Dronten is ingezet op de groeiopgave van Dronten en de daarvoor nodige randvoorwaarden zoals onder meer zorgvoorzieningen, mobiliteit/infrastructuur en netcongestie.

Voor wat betreft de Regio Zwolle zal een evaluatie van één van de programmalijnen leiden tot heroverweging van deelname. Hiertoe wordt vóór het zomerreces 2026 een voorstel aan de raad voorgelegd.
Het investeren in de regionale samenwerking heeft nog meer de noodzakelijkheid benadrukt voor het opstellen van een position paper. In 2026 wordt hierop ingezet. Een position paper helpt namelijk de gemeente om strategische en weloverwogen keuzes te maken bij (boven)regionale opgaven passend binnen de politiek-bestuurlijke ambities en in het belang van onze inwoners en regio passend.

Versterken bestuur-strategisch adviserend vermogen
Eind 2025 is de balans opgemaakt en vastgesteld dat belangrijke stappen zijn gezet: de kwaliteit van besluitvormende stukken is aantoonbaar verbeterd, mede door de toepassing van effectgericht sturen en het werken vanuit het brede welvaartsperspectief. Tegelijkertijd is geconstateerd dat de organisatie als geheel nog stappen heeft te zetten. De basis is versterkt, maar blijft kwetsbaar. Zo is gebleken dat bij personele ontwikkelingen (bijvoorbeeld door wisselingen of ziekte) het tijdig beantwoorden van raadsvragen (de zogenoemde “artikel 33”-vragen) onder druk kwam te staan en dat procescommunicatie over de voortgang opvolging van moties professioneler en consistenter moet worden verbeterd.
Voor het komende jaar en de daaropvolgende periode ligt de focus op het verder verbreden en bestendigen van de eerder gelegde basis. Hiermee wordt beoogd het bestuurlijke besluitvormingsproces duurzaam te borgen binnen de lijn van effectgericht sturen, zodat dit proces transparant, navolgbaar en begrijpelijk is voor onze inwoners.

Daarnaast werd ingezet op het versterken van de politiek-bestuurlijke sensitiviteit binnen de organisatie. Dit is noodzakelijk om college en raad, zowel intern als in samenwerking met externe partners, goed in positie te brengen en te ondersteunen bij het maken van afgewogen bestuurlijke keuzes.

Grip op verbonden partijen
Op 3 juli 2025 heeft de raad de Handreiking verbonden partijen 2025 van de gemeente Dronten vastgesteld. Hiermee wordt ingezet om de bestuurlijke grip op verbonden partijen te versterken. De handreiking biedt een uniforme en gestructureerde aanpak waarmee via drie handelingskaders uniforme richtlijnen en praktische handvatten voor samenwerking met verbonden partijen worden geschetst, waarbij transparantie, controle en effectiviteit centraal staan. Deze instrumenten ondersteunen raad en college bij het nemen van weloverwogen besluiten en het waarborgen van bestuurlijke grip op de verbonden partijen. Hiermee is een solide fundament gelegd voor bestuurlijke sturing en effectieve samenwerking met verbonden partijen.

We streven er vanuit dit pakket naar dat inwoners een betrouwbare en dienstbare lokale overheid ervaren. Daarvoor is het belangrijk dat zij tijdig terecht kunnen voor het regelen van hun zaken en vakkundig worden geholpen. Drontenaren voelen zich gehoord, gezien en begrepen door zowel het KCC als Burgerzaken. Naast onze inwoners zijn ook andere gebruikers afhankelijk van onze persoonsgegevensbeheertaken.

Door het beschikbaar stellen van zo betrouwbaar en actueel mogelijke persoonsinformatie (met inachtneming van de privacy) aan inwoners, gemeentelijke en landelijke gebruikers, wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan de rechtszekerheid van onze inwoners. Ook het goed organiseren van de verkiezingen draagt bij aan lokaal vertrouwen in de overheid.

We geven uitvoering aan het landelijk beleid ten aanzien van de basisregistratie personen, burgerlijke stand en identiteitsmanagement. Behalve de betrouwbaarheid van persoonsgegevens en fraudebestrijding, wordt er ook aandacht gevraagd voor de mens achter deze gegevens, waarbij soms maatwerk nodig is.  

Inwoners ervaren excellente dienstverlening van Publiekszaken
          1) Voor het aanvragen van een reisdocument of rijbewijs kan een inwoner in 75% van de gevallen binnen 5 werkdagen een afspraak maken. Alle inwoners kunnen binnen 10 werkdagen een  afspraak maken.
          2) Mensen die zich voor het eerst willen inschrijven in de BRP kunnen in 100% van de gevallen binnen 5 werkdagen een afspraak maken.
          3) Het KCC voorziet in 80% van de telefoontjes de inwoner direct van een antwoord.

Hoe hebben we dit gemeten?

Toelichting
Burgerzaken
In 2025 was het in de afsprakenagenda van team Burgerzaken mogelijk om voor rijbewijzen, reisdocumenten en BRP-inschrijvingen binnen vijf werkdagen een afspraak te maken. Om dit te borgen, is wekelijks gecontroleerd of er vrije ruimte beschikbaar was voor het aanvragen van een reisdocument of het maken van een afspraak voor een eerste inschrijving. Daarmee zijn beide doelen 1 en 2 behaald. Dit wordt onder andere  verklaard door het tijdig beschikbaarheid stellen van extra capaciteit ter voorbereiding van de verwachte paspoortpiek in 2026 en 2027.

In 2025 zijn 2.930 rijbewijzen en 7.910 reisdocumenten aangevraagd. Daarnaast zijn 265 inwoners voor het eerst en 174 inwoners opnieuw vanuit het buitenland in de BRP ingeschreven. Hiermee is uitvoering gegeven aan de wettelijke taak om actuele en betrouwbare persoonsgegevens beschikbaar te houden.

KCC
Uit de rapportage van het KCC blijkt dat in 2025 55.554 keer contact is geweest, via telefoon, whatsapp, chat en contactformulier.

Daarvan zijn 46.762 contacten direct door het KCC afgehandeld. Er is 4.098 keer doorverbonden en 3.929 keer een terugbelverzoek aangemaakt. Het verschil van 765 betreft meldingen voor het sociaal domein en Toezicht en Handhaving die zijn doorgezet. Daarmee is doel 3 behaald.

Wat hebben we bereikt?
In 2025 heeft Publiekszaken excellente dienstverlening geleverd aan inwoners. Iedere inwoner die een online afspraak maakt bij Burgerzaken, krijgt na de afspraak een mail met de vraag om feedback te geven. De dienstverlening van Burgerzaken is daarmee in 2025 gewaardeerd op een 9,4.

Door dienstverlening toegankelijk, tijdig en duidelijk te organiseren en vragen van inwoners zo veel mogelijk direct te beantwoorden, ontstaat een manier van werken waarin inwoners snel en op zorgvuldig wijze worden geholpen. Deze inzet draagt eraan bij dat inwoners het contact met de gemeente als betrouwbaar en professioneel ervaren.

Wat hebben we daarvoor gedaan?
KCC 
We hebben actief verbinding gezocht met de afdelingen, ook wanneer terugbelverzoeken leidden tot herhalingsverkeer. Door de actieve verbinding waren we ook beter in staat inwoners in 1 keer van het juiste antwoord te voorzien.

Dienstverlening
Ook in 2025 was er een week van de Dienstverlening en hebben veel collega’s gebruik gemaakt van de mogelijkheid iemand te nomineren voor de Gouden Giraf. Doordat de dienstverlening in 2025 door onze inwoners hoger is gewaardeerd dan in 2024, blijven we op een positieve manier inzetten op verdere verbetering van de dienstverlening.

Digitalisering
Burgerzaken heeft in 2025 het laatste deel (2019-2022) papieren archief gedigitaliseerd. Deze documenten worden voor de geautoriseerde medewerkers beschikbaar gesteld in het informatiebronnen zoeksysteem MY-LEX. Vanaf 2026 zijn al deze brondocumenten volledig en eenduidig digitaal te raadplegen en ook voor de toekomst makkelijk en toegankelijk opgeslagen.

De doorontwikkeling van de digitale dienstverlening is bij burgerzaken in 2025 tijdelijk stilgelegd met het oog op de aanbesteding van de vak applicatie in 2026/2027. Voor KCC/dienstverlening hebben we in 2025 de mogelijkheden van AI en een chatbot onderzocht, wat in 2026 verder vorm gaat krijgen.

Het pakket Overhead is ondersteunend en adviserend aan de organisatie en het college van Dronten. In dit pakket vallen de activiteiten die zorgen voor de faciliteiten om te kunnen werken, systemen werkend (en bruikbaar) te houden en te adviseren in het primaire proces. Tot dit pakket behoren alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces (de andere pakketten). 
Passende bedrijfsvoering zorgt ervoor dat het werk goed uitgevoerd kan worden, wat bijdraagt aan het effect dat inwoners een betrouwbare en dienstbare lokale overheid ervaren. 
 
De bedrijfsvoering bestaat concreet uit: 

• Financiën
• Personeel en organisatie 
• De gemeentesecretaris 
• Inkoop (incl. Aanbesteding, rechtmatigheid en centrale administratie (CAT))  
• Contractmanagement 
• Subsidies (verwerving als verlening) 
• Juridische zaken 
• Bestuurszaken en bestuursondersteuning 
• Informatiehuishouding, digitalisering en ICT 
• Archief- en informatiebeheer  
• Facilitaire zaken en huisvesting (incl. beveiliging) 
• Communicatie 
• Managementondersteuning primair proces 

Met een passende bedrijfsvoering zorgen we ervoor dat we goed ons werk kunnen doen in de context van een groeiende gemeente. Passende bedrijfsvoering is gericht op het versterken van onze focus van buiten naar binnen (inwoners centraal stellen), verbeteren van de balans tussen beheer en ontwikkeling en het op orde hebben van processen (procesmanagement) en uitvoeringskracht (effectieve en efficiënte bedrijfsvoering).? 

Daarbij houden we rekening met landelijke en lokale wet- en regelgeving, zoals het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV), het inkoopbeleid, subsidiebeleid en de financiële verordening. 

In de paragrafen bedrijfsvoering, informatisering en digitalisering wordt een overkoepelend beeld gegeven van de beleidsmatige ontwikkelingen. In de paragraaf bedrijfsvoering wordt ook stilgestaan bij de financiële rechtmatigheid van de gemeente.? 

In onze bedrijfsvoering streven we blijvend naar een optimale facilitering, ondersteuning en advisering voor de beleids- en uitvoeringseenheden van de organisatie, waaronder de advisering en ondersteuning in het effectgericht werken. In 2025 lag focus op de doorontwikkeling van de visie op sturing en leiderschap. 

Wat hebben we bereikt?
In 2025 is bijgedragen aan het versterken van een betrouwbare en lokale overheid door in de organisatie in te zetten op meer integrale samenwerking, een betere verbinding tussen beleid en uitvoering en een gerichtere inzet van middelen op maatschappelijke effecten. Tegelijkertijd is gewerkt aan randvoorwaarden binnen de bedrijfsvoering, zoals procesmanagement, informatisering en rechtmatigheid. Daarmee wordt opgavegericht werken duurzaam ondersteund en kan dit in 2026 verder worden geprofessionaliseerd. 

Wat hebben we daarvoor gedaan?
Doorontwikkelen organisatie en opgavegericht werken 
Voor 2024-2026 koersen we op brede welvaart door opgavegericht te werken, eigenaarschap en leiderschap te versterken. In 2025 lag de focus op leiderschap, vanuit de visie dat de basis van leiderschap essentieel is voor de ontwikkeling van de organisatie en de duurzame inzet van mensen. Vanaf oktober 2025 werken we met een nieuw sturingsmodel: meervoudig kijken, denken en doen. Van collectief sturen is de organisatie gegaan naar een model waarin de organisatie ingedeeld is in drie domeinen: dienstverlening, strategie & bedrijfsvoering en Dronten 2050, en aangestuurd wordt door een driehoofdige directie. 

Opgavegericht werken 
In 2025 zijn belangrijke randvoorwaarden gerealiseerd om de organisatie via geprioriteerde opgaven te laten werken. Een sturingsmodel is vastgesteld en de eerste stappen in portfoliosturing op directie- en MT-niveau zijn gezet. Processen rond sturing en uitvoering zijn geëvalueerd en verscherpt, waarbij de opdrachtgever- en opdrachtnemersrollen bij opgaven, programma’s en projecten helder zijn gedefinieerd. Ook is de samenwerking met het programmateam voor de groeiopgave gestart en is een belangrijke bijdrage geleverd aan het programmakader Dronten Perspectief 2050. 

Voor de periode na de verkiezingen in maart 2026 en het inwerkprogramma van de raad en het college zijn kennis en leersessies Opgavegericht Werken in voorbereiding. 

Omdat we voor het opgavegericht werken nu de belangrijkste randvoorwaarden op orde hebben gebracht, kunnen we in de organisatieontwikkeling de komende periode stappen gaan maken op het gebied van inzicht verkrijgen in de benodigde kwaliteit, mensen en middelen om ons werk opgavegericht te kunnen gaan doen. En dat te vertalen naar keuzes en besluiten die deze ontwikkeling verder brengen. 

Het versterken en meer concreet maken van de samenwerking met de samenleving, raad en college rondom maatschappelijke opgaven en in het bijzonder de groeiopgave, heeft in 2026 en 2027 de focus binnen het programma Opgavegericht Werken. 

Gebiedsregie
De integrale samenwerking in de gebiedsteams is geëvalueerd en verder geborgd. De voorbereidingen voor gebiedsscans per kern zijn gestart, als basis voor gebiedsagenda’s richting 2027. Rollen, taken en verantwoordelijkheden in de gebiedssamenwerking zijn aangescherpt en vastgelegd. Daarnaast is gewerkt aan een intern communicatieplan om de gebiedsgerichte aanpak in onze werkwijzen te bestendigen en zijn eerste stappen gezet in het versterken van samenwerking met inwoners en partners en het beter ontsluiten van gebiedsinformatie ter ondersteuning van die samenwerking. 

Versterken van arbeidsmarktpositie, personeelsstabiliteit en inzetbaarheid 
We streven ernaar om in een naar verwachting blijvende, onrustige arbeidsmarkt, in de organisatie zo veel mogelijk stabiliteit te realiseren, alsmede minder kwetsbaar te zijn voor wisselingen in ons personeelsbestand. Recruitmentontwikkeling en focus op duurzame inzetbaarheid van medewerkers zijn daarin essentieel. 

In 2025 is het werkgeversmerk van de gemeente stevig neergezet en vertaald naar een arbeidsmarktcampagne, welke in 2025 online en in borden fysiek voor eenieder te zien was. In 2025 is tevens voorbereid op het vervolg van deze campagne, zodat we vanaf 2026 blijvend nieuwe impulsen kunnen geven aan het werkgeversmerk. 

Verzuim en preventie 
We kennen als organisatie de afgelopen jaren een hoger verzuim dan wenselijk. Waar we sinds mei 2024 wel weer een daling van het verzuimcijfer naar (onder) de benchmark zagen, steeg het verzuim in 2025 naar boven het landelijke gemiddelde.

Er heeft daarom in Q4 2025 een uitgebreide verzuimanalyse plaatsgevonden, in samenwerking met de ArboUnie, onze Arbodienst sinds 1 januari 2025. Deze analyse vormt de basis voor het gesprek met DT en interventies in 2026. 

Optimaliseren van bedrijfsprocessen, planning & control en Effectgericht Sturen (EGS) 
Er zijn verschillende stappen gezet en doelen behaald voor het versterken van bedrijfsprocessen en toewerken naar EGS. Vanuit de diverse teams binnen bedrijfsvoering (en daarbuiten) is er inzet gepleegd op het verder in kaart brengen van formele processen. Dit onder begeleiding van IM en de applicatie BlueDolphin. Door processen op te tekenen en te archiveren is er meer duiding gekomen op het gebied van processtappen, verantwoordelijkheden en rolzuiverheid. Een concreet voorbeeld is het inhuurproces in samenwerking met HR, Services en IM. Dit onder andere vanwege de strengere controle op de wet DBA. Door het beter in beeld hebben van processen binnen bedrijfsvoering kunnen we de focus scherper bepalen, ook voor de teams buiten bedrijfsvoering. Zo hebben we de stap gemaakt om de administratieve taken van het subsidieproces binnen Samenleving over te brengen naar team Services. De eerste processen zijn inmiddels over. Dit ontzorgt de beleidsadviseurs waardoor hun focus zich meer kan richten op de inhoud.  

Andere concrete voorbeelden van bedrijfsprocessen die geoptimaliseerd zijn en daardoor ook zorgen voor meer EGS: De onrechtmatigheid kent in 2025 een forse vermindering. Dit komt doordat er plannen van aanpak zijn opgevraagd en aangeleverd door de teammanagers aan de directie en inkoop. Ook is er een escalatieladder ingebouwd vanuit inkoop, manager naar directie. Dit om de onrechtmatigheid zo snel mogelijk op te heffen via de juridisch juiste wegen. We zitten hiermee nu rond de 2% onrechtmatigheid. Hier moeten we wettelijk onder zitten en dit hebben we nagenoeg bereikt. Verder hebben we op het gebied van sturingsinformatie ingezet op het gerichter uitgeven van geld. Hiervoor is de verplichtingenadministratie aangescherpt.

Zo is in één jaar (2025) bijna 25% van de facturen boven de 2.500,-  (was eerste 5.000,-) meer inzichtelijk via de verplichtingenadministratie dan het jaar 2024. Dit helpt de afdeling control en de accountant bij het nagaan van de financiële stromen. 

De P&C cyclus krijgt meer structuur. De juiste begeleiding hierin vanuit financiën en de juiste voorbereiding vanuit het MT/DT is hierin erg van belang. De afgelopen jaren zijn er stappen gezet in het kader van Effect Gericht Sturen (EGS). In 2025 hebben we hier een volgende stap vooruit in gezet. Door EGS leidend te maken in de P&C-documenten, is de kwaliteit qua input voor de P&C documenten verhoogt. Door met elkaar hierbij stil te staan, werd er ruimte gecreëerd om te bepalen wat we moeten blijven doen, maar ook wat we niet (meer) doen. Deze gezamenlijke reflectie heeft geleid tot meer focus en betere afstemming in het proces. Dit alles om direct of indirect uitvoering te geven aan het collegeprogramma en een passende bedrijfsvoering.  

Versterken van informatiehuishouding, digitalisering en informatieveiligheid
Dit onderdeel wordt beschreven in de paragraaf informatisering en digitalisering. Inhoudelijk verwijzen we u daarom graag door naar de paragraaf informatisering en digitalisering.

Naast de Algemene Uitkering vanuit de Rijksoverheid zijn de belastinginkomsten de grootste inkomstenbron van elke gemeente. Het gaat in dit pakket om de vrij te besteden belastingen. De meest bekende soort belasting die door de gemeente wordt opgelegd is de Onroerend Zaakbelasting (OZB). Daarnaast kennen we (water)toeristen- en forensenbelasting. Toeristenbelasting wordt betaald als iemand verblijft in een gemeente waar diegene niet staat ingeschreven. Bijvoorbeeld bij verblijf in een hotel, pension, caravan of bungalow. Een voorbeeld is ook dagverblijf op het water binnen de gemeente of op het grondgebied van de gemeente. De hoogte van de toeristenbelasting verschilt per gemeente. Gemeenten mogen zelf bepalen of zij toeristenbelasting heffen en hoe zij het tarief berekenen. Bijvoorbeeld een vast bedrag per verblijf of een percentage per overnachtingsprijs. Elke gemeente regelt de hoogte hiervan in een eigen verordening.

Pakket 0D draagt bij aan het maatschappelijke effect: Inwoners ervaren een betrouwbare en dienstbare lokale overheid.

Op basis van de huidige programmastructuur zijn de gemeentelijke belastingen onderdeel van de lokale heffingen. Inhoudelijk verwijzen wij u graag door naar de paragraaf lokale heffingen.

Op basis van de huidige programmastructuur zijn de verspreide percelen van pakket H onderdeel van programma 0. De overige taken uit pakket H staan in programma 3. Inhoudelijk verwijzen wij u daarom graag door naar programma 3.

Op basis van de huidige programmastructuur is het beheer van strategische gronden van pakket T onderdeel van programma 0. De overige taken uit pakket T staan in programma 8. Inhoudelijk verwijzen wij u daarom graag door naar programma 8.

De budgetten die inhoudelijk niet gekoppeld zijn aan een gemeentelijk takenpakket staan gebundeld in dit pakket. Het gaat hier voornamelijk om inkomsten, waaronder de algemene uitkering en integratie- en decentralisatie uitkeringen, maar ook bestemmingsreserves en rentes. Deze inkomsten maken het mogelijk om onze taken en verantwoordelijkheden, die elders in begroting worden toegelicht, uit te voeren. Inzicht in en beheersing van de gemeentelijke inkomsten draagt bij aan het zijn van een betrouwbare en dienstbare overheid.

Gemeente Dronten handelt zelfstandig binnen de kaders van wet- en regelgeving, waarbij beslissingen op het juiste niveau worden genomen en bijdragen aan het behouden van de bestuurlijke autonomie. Daarbij worden financiële risico’s tijdig gesignaleerd en adequaat beheerst, zodat de gemeente ook in de toekomst financieel gezond blijft.

Sinds 2017 heeft Dronten een convenant Horizontaal Toezicht (HT) met de Belastingdienst. Dit convenant is gebaseerd op transparantie en wederzijds vertrouwen. Het maakt het mogelijk om vooraf afspraken te maken over werkprocessen en fiscale vraagstukken, waardoor deze zo efficiënt en actueel mogelijk worden afgehandeld. Het convenant wordt telkens voor een periode van drie jaar afgesloten. Eind 2025 is een nieuwe overeenkomst convenant Horizontaal Toezicht aangegaan voor de periode 2026–2028.

Gemeente Dronten heeft een gezonde financiële positie
          1) De geraamde structurele lasten en baten zijn in het begrotingsjaar structureel en reëel in evenwicht of, indien dit niet het geval is, wordt het evenwicht wel binnen de termijn van de  meerjarenbegroting alsnog bereikt.
          2) De solvabiliteit is groter dan 30%.
          3) De netto schuldquote is kleiner dan 130%.
          4) De structurele exploitatieruimte is positief.
          5) De algemene reserve is groter dan 10% van het begrotingssaldo op basis van de Programmabegroting.

Hoe hebben we dit gemeten?

Toelichting
De solvabiliteit is toegenomen als gevolg van de groei van het eigen vermogen. De reserves, inclusief algemene reserve, zijn toegenomen als gevolg van het resultaat 2025. Ook het balanstotaal is flink toegenomen. In verhouding is de stijging op het eigen vermogen groter, waardoor de solvabiliteit toeneemt.

De netto schuldquote is op hetzelfde niveau gebleven als 2024. De verwachting was dat de beschikbare middelen in geld (uitgezet in schatkist bankieren) zouden afnemen als gevolg van investeringen. De investeringen bleven in 2025 achter, waardoor de middelen die afgestort zijn bij de schatkist van het Rijk daar bleven.

De structurele exploitatieruimte is ten opzichte van de begroting verbeterd. De exploitatieruimte bij de Programmabegroting 2025 was net aan positief. Ten opzichte van de begroting en de begroting na wijziging zijn de baten groter geworden dan de lasten. Het structurele overschot is € 2,7 miljoen, wat neerkomt op 1,6% van de totale baten. € 1,8 miljoen is echter afkomstig uit de structurele onttrekking van kapitaallastenreserves.

De Algemene reserve kende in 2025 een flinke toename (voor resultaatbestemming). Diverse reserves, waaronder de reserve Accommodatiebeleid, bestemmingsreserves voor de investeringen in de dorpen en Corona vielen vrij ten gunste van de Algemene reserve. Het resultaat van 2024 viel tevens hoger uit dan verwacht waardoor de totale toename € 18,5 miljoen betrof.

Wat hebben we bereikt?
Opleveren structureel en reëel sluitende meerjarenbegroting voor 2026 en bewaken van de structureel en reëel sluitende begroting voor 2025
De Programmabegroting 2026 is structureel en reëel sluitend. De meerjarenbegroting is structureel niet sluitend. Het college heeft in 2025 de opdracht gegeven om te komen tot een structureel sluitende begroting 2027 inclusief meerjarenbegroting. De begroting voor het jaar 2025 is structureel en reëel sluitend begroot. Met de jaarstukken wordt geconcludeerd dat ook vanuit het resultaat 2025 structureel evenwicht is behaald.

Post onvoorzien
In 2025 is geen gebruik gemaakt van de post eenmalig onvoorzien. Het gehele saldo van € 84.000 is onderdeel van het resultaat geworden.

Hierna verklaren we per pakket de afwijkingen tussen begroting na wijziging 2025 en de werkelijkheid 2025. De belangrijkste afwijkingen (lasten en baten) worden toegelicht. We lichten afwijkingen op pakketniveau toe vanaf € 75.000. Bij individuele afwijkingen binnen het pakket hanteren we voor de toelichting als richtlijn een grensbedrag van € 50.000 euro en hoger. Een ‘min’ betekent een financieel nadeel voor de gemeente en een ‘plus’ een financieel voordeel.

Tot dit taakveld behoren de kosten van overhead, dat wil zeggen alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Om de raad op eenvoudige wijze meer inzicht te geven in de totale kosten van de overhead voor de gehele organisatie en ook meer zeggenschap over die kosten te geven, wordt in het BBV voorgeschreven dat vanaf het programmaplan 2017 een apart overzicht moet worden opgenomen van de kosten van de overhead. In de programma’s worden de kosten opgenomen die betrekking hebben op het primaire proces.  

Om vast te stellen welke kosten verband houden met de sturing en ondersteuning van het primaire proces en zodoende gerekend kunnen worden tot de overhead, wordt een definitie van de overhead geïntroduceerd. De definitie voor overhead luidt: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Dit betekent dat overhead alle kosten omvat die niet direct gerelateerd zijn aan de uitvoering van primaire taken, maar wel nodig zijn om de organisatie goed te laten functioneren, zoals de kosten van:

1. Directie en management
2. Personeelszaken (HR)
3. Financiële administratie
4. ICT-ondersteuning
5. Huisvesting (zoals kantoren en facilitaire diensten)

In totaal bedraagt deze toerekening van overhead € 22,3 miljoen, waarvan € 10,8 miljoen bestaat uit de salariskosten van medewerkers ondersteunende teams en € 11,5 miljoen uit materiële overhead.

In de tabel hierna is een uitsplitsing weergegeven naar de verschillende overhead onderdelen (salariskosten):

De kosten van overhead kunnen worden uitgedrukt in een percentage.

Het BBV schrijft voor dat hiervoor een indicator moet worden opgenomen in de begroting. Deze indicator (zie ook onderdeel BBV indicatoren) drukt de totale overheadkosten in het percentage van het totaal van de lasten exclusief toevoegingen aan reserves. In de BBV definitie wordt elke leidinggevende voor 100% toegerekend aan de overhead. Dit levert een percentage op van 13% voor 2025.

Het overheadpercentage voor de kostendekkendheid van de tarieven en de doorbelasting naar de grondexploitaties is in werkelijkheid 76%.  Bij de berekening van dit percentage wordt uitgegaan van de totale salariskosten verminderd met de salariskosten van medewerkers van de ondersteunende teams afgezet tegen de totale overheadkosten.  Echter,  bij de berekening van de kostendekkendheid wordt het bij de begroting vastgestelde overheadpercentage van 69% toegepast.

In de bovenstaande tabel worden de mutaties weergegeven van de reserves zoals deze op de exploitatie drukken. De mutaties die voortkomen uit de resultaatbestemming 2024 kennen een andere route, waardoor deze niet drukken op de exploitatie voor de stortingen, maar wel voor de onttrekkingen. De onttrekkingen die bedoeld worden, zijn de overhevelingen (programma 6) vanuit resultaatbestemming die door de raad geaccordeerd zijn. De toename van de Algemene reserve is enkel een balans boeking. Voor een totaal overzicht en mutaties per reserve verwijzen wij naar de toelichting op de balans bij de jaarrekening.

Overeenkomstig artikel 8 lid 5 BBV bevat het overzicht algemene dekkingsmiddelen de volgende componenten:

• Lokale heffingen, besteding niet gebonden;
• Algemene uitkering;
• Dividend;
• Saldo financieringsfunctie (rente);
• Overige algemene dekkingsmiddelen.

Voor een nadere toelichting op de lokale heffingen wordt verwezen naar de paragraaf lokale heffingen. Hierin staan alle belastingopbrengsten vermeld, ook de kosten gerelateerde heffingen zoals bijvoorbeeld de rioolheffing. De bedragen genoemd in de paragraaf en de bovengenoemde bedragen kunnen afwijken. In onderstaand overzicht zijn de verminderen, oninbaar, afrekeningen voorgaande jaren e.d. opgenomen. Daarentegen is geen rekening gehouden met kwijtscheldingen. In de paragraaf heffingen wordt wel rekening gehouden met kwijtschelding.