Algemeen

Met de jaarstukken leggen wij verantwoording af aan de gemeenteraad over het gevoerde beleid. Wij laten zien wat we in 2025 hebben bereikt, wat we daarvoor hebben gedaan en wat dat heeft gekost. De Jaarstukken 2025 bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Bij het maken van de jaarstukken volgen wij de instructie van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten en de financiële verordeningen. In de tabel ‘overzicht van baten en lasten 2025’ wordt het geraamde resultaat en het gerealiseerde resultaat 2025 inzichtelijk gemaakt. Daarbij is ook het jaarrekeningresultaat te lezen.

In het jaarverslag verklaren we per programma de afwijkingen tussen begroting na wijziging 2025 en de realisatie 2025. De belangrijkste afwijkingen (lasten en baten) worden toegelicht. We lichten afwijkingen op pakketniveau toe vanaf € 75.000. Bij individuele afwijkingen binnen het pakket hanteren we voor de toelichting als richtlijn een grensbedrag van € 50.000 euro en hoger.

De Jaarstukken 2025 sluit af met een positief resultaat van 7,1 miljoen (afgerond). Dit resultaat betreft een totaal van het resultaat algemene dienst en grondexploitaties. Het resultaat van de grondexploitaties is € 2,5 miljoen positief. Het resultaat voor de algemene dienst betreft afgerond € 4,6 miljoen positief. Ten opzichte van de begroting is een positiever resultaat gerealiseerd van € 5,7 miljoen, waarbij in het saldo van baten en lasten (voor reserves) € 7,5 miljoen positiever resultaat is geboekt.

In het resultaat is voor € 1,9 miljoen aan budgetoverhevelingen verwerkt. Dit levert geen verschil op met de begroting, maar is wel zichtbaar op regelniveau. Op de regel saldo reserves verklaart dit het grootste deel van verschil van € 1,855 miljoen. Het betekent ook dat in het saldo van baten en lasten, waar het verschil van € 7,529 miljoen zichtbaar is, er voor € 1,9 miljoen aan budgetoverhevelingen is doorgevoerd.

Per saldo is het resultaat dus zeer positief. Daarbij is goed gekeken waardoor dit komt en in welke mate deze afwijking in incidentele of structurele onderdelen zit. Met het oog op de structurele beheersbaarheid van de begroting levert deze analyse in de jaarrekening daaraan een belangrijk aanvullend inzicht. Dit inzicht wordt gebruikt bij het bijstellen van de begroting 2026 en het opstellen van de begroting 2027. De financiële analyse is met name gericht op het resultaat van € 4,6 miljoen van de algemene dienst.

In onderstaande tabel ziet u hoe het resultaat van de algemene dienst tot stand is gekomen. Dit wordt gedaan door de verschillen ten opzichte van de begroting in hoofdlijnen te duiden. Het is belangrijk te vermelden dat eventuele beleidsinhoudelijke toelichting in de programmaverantwoording aan bod komt. In deze analyse wordt volstaan met een meer technische bevinding.

Het positieve resultaat van € 4,6 miljoen ligt niet in lijn met het begrote negatieve resultaat van € 2,1 miljoen. De verschillen hebben geleid tot een toename van € 6,7 miljoen (afgerond). De verschillen worden onder de tabel toegelicht en hier wordt middels nummering naar verwezen.

In het kader van structurele beheersbaarheid zijn een aantal verschillen relevant om te verduidelijken. Voor 2025 is de begroting op het gebied van formatie bijgesteld. Tegelijkertijd heeft de organisatie met de ingezette verbeteringen in de bedrijfsvoering de inhuur teruggedrongen van 20% naar 15%. Dit levert een voordeel op van € 1,1 miljoen, waarmee de organisatie met dezelfde kwaliteit en capaciteit efficiënter heeft gefunctioneerd [1.1].

Vanaf de begroting van 2026 zijn een aantal baten realistischer begroot. Deze aanscherping in de begroting was niet doorgevoerd in 2025, waardoor dit een incidenteel voordeel geeft in 2025 van € 0,7 miljoen [2.4]. Daarnaast vallen nog een aantal baten hoger uit dan in 2025 is begroot. Een voorbeeld hiervan is de toeristenbelasting die € 0,1 miljoen meer heeft opgeleverd. Per saldo levert dit een voordeel op van € 0,4 miljoen [1.2]. Waar mogelijk worden dit soort baten richting de begroting van 2027 bijgesteld.

Voor beschermd wonen komt het voordeel vooral voort uit (incidentele) gelden die zijn ontvangen, waar geen rekening mee was gehouden [1.3]. Voor de inhoudelijke toelichting op dit onderwerp wordt verwezen naar de programmaverantwoording.

Bij de financiële analyse van het riool is zichtbaar geworden dat wet- en regelgeving onvolledig werd toegepast. Dit geldt voor de btw opslag in de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Het voordeel van € 0,3 miljoen komt ten gunste van het (structurele) begrotingssaldo. Na het volledig toepassen van deze regeling blijft er sprake van een dekkingsoverschot op zowel de rioolheffing als afvalstoffenheffing. In het eerste halfjaar van 2026 wordt de financiële analyse van het riool met de raad besproken [1.4].

Een aantal ontwikkelingen zijn gekenmerkt als incidentele gebeurtenissen. De rente op het kasgeld is niet juist begroot. In de begroting van 2025 heeft de focus gelegen op de structurele lange termijn rente en zijn de incidentele rentebaten onvolledig begroot. Eind 2025 zit er € 74 miljoen in kas, mede door reeds ontvangen subsidies voor het woonprogramma. Dit levert meer rentebaten op en daarmee een incidenteel voordeel van € 1,4 miljoen op in 2025. Het heeft ook in 2026 en 2027 nog een incidenteel positief resultaat. In de 1e financiële tussenrapportage 2026 zal hier een correctie voor plaatsvinden [2.1]. In de 1e financiële tussenrapportage 2026 vindt ook een bijstelling plaats voor de regionale samenwerking. Afspraken die binnen de regio zijn gemaakt en waar de raad toe heeft besloten, waren niet goed verwerkt in de begroting. Dit levert een nadeel van € 0,2 miljoen op [2.2]. Over deze gebeurtenis is de raad middels een raadsinformatiebrief geïnformeerd.

De afgelopen jaren zijn twee grote duurzaamheidsprojecten opgeleverd, namelijk windplannen Blauw en Groen. De gemeente heeft daar veel kosten voor gemaakt en daarvoor zijn vergoedingen ontvangen. Voor nog te verwachten (juridische) kosten was een bedrag gereserveerd. Die kosten zijn meegevallen en een groot deel van deze reservering is nu vrijgevallen in het resultaat [2.3].

De APPA voorziening is vanwege de aanstaande overgang naar het ABP verhoogt met 23,5%. Deze verhoging was niet begroot en dit resulteert in een eenmalige afwijking van € 0,7 miljoen [2.5].

Voor de Realisatiestimulans van het Rijk (SPUK) is voor 2025 een aanvraag ingediend van € 1,7 miljoen. Een recente uitspraak van de BBV maakt dat deze regeling in 2025 wordt verantwoord. In het raadsvoorstel van de jaarrekening wordt voorgesteld dit bedrag te storten in een bestemmingsreserve [2.6].

Wat resteert na bovenstaande verschillen is dat in totaal voor nog ongeveer € 1,0 miljoen verschil resteert. Hier zijn veel kleinere verschillen op diverse programma’s zichtbaar, waar de programmaverantwoording verder inzicht in geeft. Het is belangrijk om te realiseren dat realistisch begroten niet betekent dat er geen verschillen ontstaan. Dat is inherent aan het principe van begroten. Tegelijkertijd kan hieruit wel worden geconcludeerd dat in de begroting 2025 nog steeds financiële ruimte zit die niet is besteed.

In het kader van de structurele beheersbaarheid zal richting de begroting 2027 deze financiële ruimte nader onderzocht worden. Daarbij ligt de nadruk op het eventueel aanwezige structureel karakter van deze afwijkingen. Dit levert wellicht weer nieuwe mogelijkheden op om de begroting reëler te maken. Dit kan helpen voorkomen dat de raad zich moet buigen over voorstellen die de structurele beheersbaarheid vergroten.

In onderstaande tabel ziet u hoe het resultaat van de grondexploitatie tot stand is gekomen:

In 2025 is voor het eerst het resultaat op de grondexploitaties begroot. Dat heeft geleid tot een negatief begrotingsverschil van € 1,5 miljoen, wat voor € 0,4 miljoen gedempt wordt door een onttrekking aan de bestemmingsreserve Hanzekwartier. Toch kan dit resultaat enigszins positief gekleurd worden. De prognose voor de jaren 2026-2029 kan namelijk met € 2,3 miljoen positief worden bijgesteld. Bij de 2e Financiële tussenrapportage 2026 worden de grondexploitatieverwachtingen in de begroting bijgesteld.

Voor het totaaloverzicht verwijzen we u naar de paragraaf Grondbeleid.

In het volgende overzicht is op programmaniveau het verschil tussen de begroting 2025 (na wijziging) ten opzichte van de realisatie 2025 aangegeven, inclusief mutaties in de reserves. De afwijkingen per programma zijn uiteengezet in de toelichting zoals opgenomen in het jaarverslag, bij de verantwoording per programma. 

De budgetoverhevelingen van 2025 naar 2026 zijn u apart ter vaststelling voorgelegd in de vergadering van 29 januari 2026. Om de projecten, activiteiten, investeringen of werkzaamheden uit te kunnen voeren is budget en/of krediet nodig voor 2026. Voor het jaar 2025 wordt € 1.938.162 overgeheveld naar 2026, want uiteindelijk zijn er in het jaar 2025 nog een aantal facturen nagekomen. Daardoor vallen de budgetoverhevelingen € 43.883 lager uit. De gemeenteraad heeft de bestemmingsreserve Overlopende werken boekjaar (projecten) ingesteld. De budgetoverhevelingen zijn na het besluit van de raad verwerkt en onderdeel van de jaarstukken. De kredieten worden bij de jaarstukken vastgesteld. Voor de kredieten wordt voorgesteld totaal € 9.964.716 naar 2026 over te hevelen en € 1.197.558 af te sluiten.

Onze reserve- ofwel vermogenspositie bestaat uit de Algemene reserve en de Bestemmingsreserves van de gemeente. Eind 2024 is het totale eigen vermogen € 110,9 miljoen afgerond en eind 2025 is het totale eigen vermogen € 115,7 miljoen afgerond. De gemeente Dronten heeft hiermee een robuuste vermogenspositie en kan hierdoor mogelijke negatieve resultaten in de toekomst binnen de gemeentelijke reserves opvangen.

Het rekeningresultaat 2025 is € 7.096.672 miljoen positief. Het voorstel voor bestemming van dit voordelige resultaat is:

• € 1,7 miljoen (afgerond) toe te voegen aan de bestemmingsreserve Bijdrage ruimtelijke ontwikkeling;
• € 5,4 miljoen (afgerond) toe te voegen aan de algemene reserve.

De gemeenteraad stelt elk jaar de begroting vast. Daarin staat een uitwerking van de beleidsvoornemens, de concrete activiteiten en de middelen die nodig zijn voor de uitvoering. Na afloop van het begrotingsjaar wordt er in de jaarstukken door het college verantwoording afgelegd over het jaar. Deze Jaarstukken 2025 zijn opgesteld in overeenstemming met de eisen van het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) en de eisen zoals de financiële verordening van de gemeente Dronten deze stelt. De jaarstukken bestaan uit de volgende delen:

1. Aanbiedingsbrief;

2. Jaarverslag, bestaande uit:

• Programmaverantwoording;
• Paragrafen.

3. Jaarrekening, bestaande uit:

• Balans per 31 december 2025;
• Algemene grondslagen;
• Toelichting op de balans;
• Rechtmatigheidsverantwoording;
• Het overzicht van baten en lasten en de toelichting;
• Financiële positie en toelichting;
• WNT-verantwoording 2025;
• Single Information Single Audit (SiSa).

In de aanbiedingsbrief gaan wij in op de gerealiseerde hoogtepunten van de politieke agenda 2025. 

In de financiële beschouwing wordt op hoofdlijnen de oorzaken beschreven die hebben geleid tot het jaarrekeningresultaat van 2025.

In de programmaverantwoording wordt per programma aangegeven wat het programma inhoudt, wat u (de raad) en wij (college) wilden bereiken, welke acties zijn ondernomen en wat het financieel resultaat is per programma met de daarbij behorende analyse.

In de afzonderlijke paragrafen wordt verslag gedaan van de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot beheersmatige aspecten, alsmede lokale heffingen. We hanteren de minimaal vereiste 8 paragrafen met daarbij de paragrafen subsidies, informatisering en de raadsparagraaf. 

In alle tabellen is de onderstaande notatie gehanteerd:

• Een positief saldo (overschot) is plus;
• Een negatief saldo (tekort) is een min;
• Voordelen door lagere uitgaven of hogere inkomsten worden positief genoteerd;
• Nadelen door hogere uitgaven of lagere inkomsten worden negatief neergezet.

Alle bedragen worden in 1.000-tallen weergegeven, tenzij anders is aangegeven. Door deze weergave kan het voorkomen dat totalen een (minimale) afwijking laten zien.