Een eerste blik op 2027

Aan het begin van een nieuwe bestuursperiode biedt deze Perspectiefnota 2027 nog niet het volledige (financiële) perspectief op 2027. Het nieuwe college zal uw raad meenemen in nadere accenten die in de komende vier jaar gelegd zullen worden. Daarom wordt in deze Perspectiefnota geen nieuw beleid toegevoegd, behalve als daar bijvoorbeeld door in werking tredende nieuwe wetten noodzaak toe is. Vanzelfsprekend wordt er voortgeborduurd op bestaand beleid, zoals bijvoorbeeld het Perspectief op Dronten 2050.

Vanuit dat strategisch perspectief heeft het college u vorig jaar al meegenomen in vijf deelperspectieven, te weten:

1. Gestage groei, met vertrouwen in de toekomst
2. Een brug over het ravijn
3. Dronten groeit met en voor de samenleving
4. Dronten groeit niet alleen voor zichzelf
5. Bestuur en organisatie groeien mee

Bij twee van deze deelperspectieven, namelijk 3 en 5, heeft het college behoefte om een nadere verdieping aan te brengen. Voor de andere deelperspectieven geldt dat de hoofdlijnen van dit meerjarenperspectief niet wezenlijk zijn veranderd; die zullen in deze Perspectiefnota daarom niet nader worden toegelicht.

Wat het college ten aanzien van de groei van onze gemeente in deze Perspectiefnota wil laten doorklinken, is dat organisatie, college én raad een slag hebben te maken in het programmatisch werken. Dat betekent: meer denken en werken vanuit de beelden en doelen die we op langere termijn willen bereiken en dus minder vanuit het hier en nu. Wat daarvoor nodig is, is dat we een scherper beeld krijgen van wat er nodig is om de Dronter gemeenschap op een gezonde en verantwoorde manier te laten groeien; in ruimtelijk opzicht en zeker ook vanuit een sociaal, economisch en maatschappelijk perspectief. In deze Perspectiefnota verwoorden we wat nodig is om dat scherpere beeld te krijgen én er vervolgens ook naar te handelen.

Er is veel onrust in Nederland en de wereld. En hoewel de onrust vaak groot is op plekken ver weg van Dronten, het kan wel doorwerken op de gemeente Dronten en haar inwoners. Denk aan plotseling stijgende brandstofprijzen of, zoals na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne, vluchtelingen die een veilige plek zoeken. Dit is reden om ons beleid op specifieke onderdelen, snel en vaak tijdelijk, aan te kunnen passen. Bovendien is in februari een nieuw kabinet aangetreden, waarvan de komende tijd duidelijk moet worden hoe nieuwe plannen worden uitgerold naar onder meer gemeenten. Ook dat vraagt, vanuit de koers die Dronten vaart, mogelijk om gerichte bijstelling.

Op hoofdlijnen is de koers voor lange termijn stevig verankerd. De gemeente Dronten is op weg naar 60.000 inwoners in 2050 en in de Toekomstvisie Dronten 2050 hebben inwoners hun beelden als richtsnoer voor de toekomst meegegeven. Daarmee liggen inwoners en haar gemeente op hoofdlijnen samen op koers.

Waar de afgelopen vier jaar nadrukkelijk gingen over het uitzetten van een koers, zullen de komende jaren meer gaan over de exacte route, het wenselijke tempo en het logisch ordenen en prioriteren. Wendbaar zijn als het moet, koersvast blijven omdat we dat willen. De drie rode draden die de inwoners in de Toekomstvisie benoemden, kunnen daarbij helpen. Want ze vatten helder samen wat inwoners van de gemeente verwachten als die koers zet naar 2027 met 2050 als horizon.

“De flinke groei mag het dorpse karakter van Dronten niet in de weg staan” - Wees Gericht op samen-leven: ruimte voor elkaar, ruimte voor de natuur en ruimte voor diversiteit. Dit gaat niet alleen over een natuurlijke ruimtelijke inrichting, maar ook zeker over mentaliteit.

“Omzien naar elkaar moet een speerpunt zijn” – Zorg ervoor dat Dronten een gemeente is waar we veilig kunnen wonen, waar niemand vergeten wordt en waar iedereen mee kan komen.

“We willen vooruitgang, zolang we de mens centraal stellen en de technologie ondersteunend laten zijn” – Geef ruimte voor initiatieven: aangereikt door de gemeenschap en gedragen door de gemeente, en ook andersom. Geef ruimte voor innovatie en vernieuwing, bijvoorbeeld op gebied van (alternatieve) energie, landbouw en de omgang met water.

Met deze drie passages doen we de Toekomstvisie als geheel natuurlijk te kort. Maar ze geven concreet inhoud aan wat onze inwoners van het gemeentebestuur verwachten bij het navigeren richting de nabije en verder liggende toekomst. Onze inwoners willen de waarden die onze gemeente gemaakt hebben tot wat het is, gebruiken om ons door te ontwikkelen naar wat de samenleving in de toekomst vraagt.

"We bouwen geen huizen, maar een samenleving.” Steeds duidelijker wordt zichtbaar dat dit mantra van de groeiopgave voor Dronten, geen lege huls is. Uw gemeenteraad heeft in 2024 het Strategisch Beleidskader Sociaal Domein vastgesteld, met programmalijnen voor bestaanszekerheid, kansengelijkheid en gezond leven.

In een groeiende gemeente zien we inmiddels dat de behoefte aan zorg aan het toenemen en het veranderen is. Enerzijds is dat demografisch te verklaren; onze samenleving vergrijst bovenmatig snel en dat levert andere woon- en zorgbehoeften op. Daarnaast is het ook de toename van inwoners die het complexer maakt om de groeiende behoefte aan jeugdzorg, jongerenwerk en inkomensondersteuning op een goede manier te organiseren. Met als extra punt van aandacht dat het nieuwe kabinet heeft aangekondigd te willen bezuinigen op zorg (onder meer verhoging eigen risico en afschaffing WIA) en ook de ww-duur wil beperken. Hoewel deze ingrepen ook zijn gericht op het versterken van zelfredzaamheid, bestaat het risico voor de gemeenten dat mensen die onvoldoende zelfredzaam zijn, meer beroep zullen doen op ondersteuningen vanuit de eigen woongemeente.

Voor de gemeente Dronten is het in dat licht zaak om gericht te (voor)investeren in maatschappelijke voorzieningen en daarmee tijdig te anticiperen op een groei van het aantal inwoners. Uitbreiding van Dronten met 9.000 woningen en 15.000 inwoners in nauwelijks 25 jaar vraagt naast een goede woningbouw programmering ook om sociaal ruimtelijk programmeren, zodat de huisarts, de supermarkt en ontmoetingsplekken een plek hebben in het plan voor een nieuwe wijk en niet achteraf hoeven worden toegevoegd.

Ook het sociale netwerk heeft nadrukkelijk een plek nodig in de groei van Dronten, Biddinghuizen en Swifterbant. Met Stevige Lokale Teams, waarin zorgverleners en gemeente samen optrekken, willen we inwoners helpen voor ze in problemen geraken. Een aanpak die we ook in de Jeugdzorg voorstaan, want de beste manier om het sociale vangnet van uitkeringen en zorgverlening beheersbaar te houden, is zo veel mogelijk voorkomen dat mensen van dat vangnet gebruik moeten maken. Door in te zetten op het versterken van gemeenschappen, preventie en gerichte ondersteuning, hebben we als gemeente de meeste invloed op het beheersbaar houden van zorgkosten.

Zoals vorig jaar al in de Perspectiefnota 2026 is geschetst, is de ambtelijke en bestuurlijke organisatie het fundament om op te bouwen. De gemeente wordt groter, de maatschappelijke opgaven zijn complex. Het is zaak de organisatie toe te rusten op wat er van de gemeente wordt gevraagd. Het is niet vreemd dat een groeiende gemeenschap vraagt om een groter wordende organisatie, maar – goed gedoseerde - toename van de formatie zal alleen van waarde zijn als de organisatie ook kwalitatief een verandering ondergaat. Kritisch zijn op de huidige manier van werken, en van daaruit komen tot aanpassingen op het vlak van competenties en werkwijzen die zijn toegesneden op versneld groeien.

In het afgelopen jaar heeft de organisatie gekozen voor het principe van meervoudig kijken, denken en doen. Deze benadering stelt ons in staat om vraagstukken integraal te benaderen en om de dynamiek in de samenleving, de ontwikkeling van onze gemeente en de interne organisatie in samenhang te begrijpen. Daarbij sturen we in de organisatie vanuit drie lijnen: het borgen van dienstverlening, het ondersteunen van de ruimtelijke en sociale ontwikkeling van Dronten en het maken van strategische keuzes die richting geven aan de toekomst. De groeiopgave richting 2050 vraagt om een stevig fundament en een hechte samenwerking tussen raad, college en ambtelijke organisatie.

Om de bestuurlijke en ambtelijke slagkracht te versterken, zijn er twee directeuren aangesteld die de organisatie gerichter kunnen aansturen. Hiermee ontstaat meer focus op de strategische- en operationele opgaven, terwijl managers worden ontlast en meer ruimte krijgen voor leiderschap binnen hun teams. Parallel hieraan investeren we in een organisatie waarin de medewerker zich veilig, gezien en gesteund voelen en waarin de basis van onze werkprocessen verder wordt gestroomlijnd en geprofessionaliseerd.

Daarbij hoort ook het creëren van financiële ruimte om de kosten van groei tijdig op te vangen. Want als je nu al weet dat je over 5 jaar drie- tot vierduizend inwoners erbij hebt, kan je nu al bedenken wat ervoor nodig is aan maatschappelijke voorzieningen. Of het nou gaat om een extra vuilniswagen, een groter areaal wegen, meer uitgifte van paspoorten of meer mensen die een beroep doen op de WMO, in een gemeente die groeit, mogen die extra taken en kosten geen verrassing zijn.

Samen met uw raad concretiseren wij de groeiambitie voor Dronten 2050, zodat deze ambitie vertaald kan worden naar gezonde keuzes voor wonen, werken, voorzieningen en leefbaarheid.

Deze inzet leidt tot meer rust, helderheid en samenhang binnen de organisatie. De samenwerking tussen raad, college en ambtelijke organisatie verdiept zich doordat we elkaar frequenter en inhoudelijker ontmoeten en beter zicht krijgen op elkaars rollen en verantwoordelijkheden. Leiders binnen de organisatie faciliteren de noodzakelijke interactie en zorgen voor verbinding tussen beleid, uitvoering en bestuur. Hierdoor ontstaat een stevig fundament om gezamenlijk het beste te doen voor onze samenleving, zowel bij de ontwikkeling van nieuw beleid als in het leveren van dienstverlening.

Bij het leggen van een stevig fundament voor de bestuurlijke koers, biedt de Omgevingswet het instrumentarium om doelen, randvoorwaarden en ook de mate van wendbaarheid vast te leggen. Daarom zal er deze nieuwe bestuursperiode hard gewerkt worden aan de implementatie van deze wet. De eerste stap die daarin gezet gaat worden is het vaststellen van een Omgevingsvisie. In deze visie maakt het gemeentebestuur nadere keuzes voor de inrichting van de leefomgeving, gebaseerd op de maatschappelijke effecten die daarmee – uitgaande van de groei naar 60.000 inwoners in 2050 – beoogd worden. Daarmee worden de kaders op hoofdlijnen verankerd in ons gemeentelijk beleid.

Sinds de gemeenteraad met het besluit “Richting aan Groei” in mei 2023 besloot om de gemeente Dronten te laten doorgroeien naar een hechte samenleving van 60.000 inwoners in 2050, is er al begonnen met dat keuzeproces. Met de koersdocumenten voor de sleutelprojecten Biddinghuizen en Swifterbant en het Ontwikkelkader voor uitleglocatie Dronten Zuid, heeft de raad eerste stappen gezet over hoe de groei van de samenleving ingevuld wordt. En ondertussen komt de bouw van nieuwe woningen ook op stoom in het Hanzekwartier in Dronten, De Graafschap in Biddinghuizen en in de nieuwe wijk Swifterbant-Zuid. Daarnaast heeft uw raad in 2025 gevraagd om aandacht voor het meegroeien van locaties voor nieuwe bedrijven. En met het strategische vastgoedplan heeft u inzicht in de (vervangings)investeringen die de komende jaren nodig zijn om de maatschappelijke voorzieningen als scholen en sportaccommodaties op peil te houden en mee te laten groeien met de groei van de Dronter gemeenschappen en kernen.

Het verbinden en borgen van deze ontwikkelingen en besluiten van de afgelopen jaren in de Omgevingsvisie is een complexe klus. Temeer omdat uw gemeenteraad altijd helder is geweest over de werking van de Omgevingsvisie: het dient een visie te zijn op de fysieke leegomgeving, onderbouwd vanuit zowel ontwikkelingen in het fysieke domein als de maatschappelijke impact van de groei naar 60.000 inwoners. Daarbij hecht het college aan een zorgvuldig proces, waarin uw raad bepalende keuzes over het “hoe” van de groei van onze gemeente goed onderbouwd kunt maken. Bij het opstellen van de Omgevingsvisie zal het komende jaar een zogeheten ontwerpende milieueffectrapportage (mer) worden gemaakt, die helpt om de effecten van de groei van Dronten een plek te geven in beleid en regelgeving. Door eerder opgelopen vertraging en meer benodigde tijd voor een goede marktuitvraag voor het opstellen van een ontwerpende mer, zal de Omgevingsvisie naar verwachting in het laatste kwartaal van 2027 vastgesteld worden.

Met het implementeren van de Omgevingswet, waaraan al sinds 2022 doorlopend wordt gewerkt, komt er de komende jaren in het beleid van de gemeente Dronten een eind aan sectoraal werken: er is één visie (de Omgevingsvisie), een plan waarbij maatschappelijke doelen zijn geïntegreerd in het fysieke beleid en regelgeving is gericht op hoe we in Dronten met elkaar willen samenleven.

Onderdeel van het opstellen van een Omgevingsvisie is daarom ook het bouwen aan een logisch beleidshuis, waarvoor de Omgevingsvisie de lijnen naar de toekomst uitzet. Op onderdelen waar nadere uitwerking van beleid wenselijk is, kan de gemeenteraad besluiten tot het opstellen van Omgevingsprogramma’s. Feitelijk fungeren de bestaande strategische beleidskaders voor wonen, sociaal domein en economie al als een soort Omgevingsprogramma’s, en het is goed mogelijk dat uw raad een dergelijke nadere uitwerking van beleid ook wenst voor bijvoorbeeld mobiliteit & bereikbaarheid, veiligheid of maatschappelijke voorzieningen. Deze kan de gemeenteraad aanvullen met samenlevingsprogramma’s voor beleidsvelden die geen doorwerking hebben op het fysieke domein (denk aan beleid voor sociale zekerheid en financiële regelingen voor zorg).

Voor de regelgeving waarmee de gemeente stuurt op ruimtelijke ordening, zullen de Omgevingsvisie en Omgevingsprogramma’s vertaald worden in het Omgevingsplan. Dat Omgevingsplan komt uiterlijk 1 januari 2032 in de plaats van bestemmingplannen, het huidige juridische sturingskader voor ruimtelijke ordening.

De organisatie heeft met het omarmen van het versterkende sturingsmodel en de verdergaande inzichten in financiën een professionaliseringsslag op de bedrijfsvoering van de organisatie gemaakt. Hiermee zijn voorwaarden gecreëerd om ook in 2027 samen -raad, college en ambtelijke organisatie- te verkennen wat de groei van de gemeente Dronten voor de omgeving en de organisatie betekent.

Voor 2027 betekent dat concreet:

• Het logisch inrichten van het beleidshuis: met één (Omgevings)visie, ontwikkelgerichte programma’s en een Omgevingsplan met een integraal afwegingskader.
• Voorinvesteren op groei én investeren in de kwaliteit van de bestaande wijken en voorzieningen, vooral ook in sociaal beleid door sociaal ruimtelijk programmeren.
• De ambtelijke organisatie versterken waarbij beleid, uitvoering én beheer zijn toegesneden op de maatschappelijke opgaven waarvoor onze gemeente staat.
• Financiële stabiliteit behouden.

De organisatie groeit mee met de groei van de gemeente. Kwalitatief en kwantitatief.

Dat betekent:

• Bestendiging en professionalisering organisatie.
• Versterken programmatisch werken.
• Verstevigen integrale beleidsontwikkeling.
• Blijvend investeren in samenwerking raad–college–ambtelijke organisatie op basis van de besturingsfilosofie.

De ambtelijke organisatie moet voldoende kwalitatieve en kwantitatieve capaciteit krijgen om groei, complexe opgaven en nieuwe en gewijzigde wet- en regelgeving aan te kunnen.

In februari maakten de netbeheerders expliciet dat het aansluiten van nieuwe woningen, voorzieningen en bedrijven op het stroomnet tot 2035 geen vanzelfsprekendheid zal zijn. Het is een voorbeeld van een omstandigheid die ons mogelijk dwingt de route of mogelijk zelfs het groeitempo aan te passen. Maar we zien in omstandigheden als deze een aansporing om lef te tonen, creativiteit aan te boren en vooral ons niet af te laten leiden van ons doel: een hechte en vitale samenleving van 60.000 inwoners in 2050.